Derz dolgu, seramik yapıştırıcısı kuruduktan sonra yapılır: derz aralıkları temizlenir, toz derz dolgu ambalajdaki oranda suya yavaşça eklenip yoğurt kıvamında karıştırılır, birkaç dakika dinlendirilir ve lastik malayla derzlere çapraz hareketlerle bastırılır. Yüzey matlaşınca hafif nemli süngerle çapraz silinir, kalan tozlu tabaka kuruduktan sonra kuru bezle alınır. Islak hacimlerde kullanıma açmadan önce ürünün belirttiği kürlenme süresi beklenir.
Fayans döşendi ama aralar boş duruyor, ya da yıllar önce yapılmış derzler kararmış, çatlamış, yer yer dökülmüş. İki durumda da yapılacak iş aynı ailedendir: doğru malzemeyi seçmek, aralıkları hazırlamak ve dolguyu düzgün çekmek. Derz dolgu ilk bakışta basit bir “boşluk doldurma” işi gibi görünür; oysa karışımın suyu, bekleme süresi ve silme zamanı sonucu doğrudan belirler.
Bu rehberde derz nasıl yapılır sorusunu baştan sona yanıtlıyoruz: derz dolgu çeşitleri, toz derzin hazırlanması, uygulama, banyo ve epoksi farkı, ardından da derzlerin temizliği, eski derzin çıkarılması ve sık yapılan hatalar. Kullandığınız ürünün ambalajındaki talimat her zaman önceliklidir; markalar arasında su oranı ve süreler farklıdır.
Derz ve derz dolgu nedir?
Derz, seramik, fayans, porselen karo veya doğal taş gibi kaplama malzemelerinin arasında bırakılan boşluktur. Bu boşluk bilerek bırakılır: kaplamalar ısıyla ve bina hareketleriyle çok az da olsa genleşip büzülür, derz bu hareketi karşılar. Duvar fayanslarında genellikle birkaç milimetrelik aralıklar kullanılır; zemin ve dış mekânda aralık daha geniş tutulabilir.
Derz dolgu ise bu boşluğu dolduran malzemedir. Görevleri şunlardır: kaplamanın arkasına su ve kir girmesini önlemek, kaplamayı kenarlarından korumak, temizliği kolaylaştırmak ve görünümü tamamlamak. Kötü yapılmış bir derz, fayansın altına su sızmasına, küfe ve zamanla kaplamanın kalkmasına yol açabilir.
Derz dolgu çeşitleri: hangisi nerede kullanılır?
Derz dolgular Avrupa standardında (TS EN 13888) sınıflandırılır. Ambalajda göreceğiniz kısaltmalar şunları anlatır: CG çimento esaslı derz dolgu, RG reaksiyon reçineli (epoksi) derz dolgu; 1 normal, 2 geliştirilmiş özellikli; W su emmesi azaltılmış, A aşınma dayanımı yüksek. Örneğin “CG2WA”, su itici ve aşınmaya dayanıklı, geliştirilmiş çimento esaslı bir dolgudur.
| Tür | Nerede | Artısı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Çimento esaslı (CG1, CG2) | Kuru iç mekân duvar ve zeminleri | Ekonomik, kolay uygulanır, geniş renk seçeneği | Islak alanda su itici (W) sınıfı tercih edilmeli |
| Silikonlu / su itici (CG2W, CG2WA) | Banyo, mutfak tezgâh arası, balkon | Suyu ve kiri daha az emer, temizliği kolay | “Silikonlu” ifadesi katkıyı anlatır; silikon mastik değildir |
| Esnek (flex) derz | Yerden ısıtma, dış cephe, büyük ebatlı karolar | Isı ve zemin hareketine daha toleranslı | Hareket derzlerinin yerini tutmaz |
| Epoksi (RG) | Duş zemini, endüstriyel mutfak, havuz, kimyasala açık alan | Su geçirmez, lekeye ve kimyasala çok dayanıklı | Kısa çalışma süresi, uygulaması zor |
| Hazır (kullanıma hazır) derz | Küçük tamir ve rötuşlar | Karıştırma gerektirmez | Geniş alanda ve ıslak zeminde ürün etiketine bakılmalı |
Küvet ile duvar, tezgâh ile fayans, duvar ile zemin birleşimi gibi farklı malzemelerin buluştuğu köşelerde derz dolgu değil, esnek silikon mastik kullanılır. Bu köşelere sert derz çekilirse kısa sürede çatlar. Eski silikonu sökmek için silikon nasıl çıkar rehberimize bakabilirsiniz.
Malzemeler ve hazırlık
- Derz dolgu (alan ve derz genişliğine uygun)
- Temiz plastik kova ve ölçü kabı
- Spatula veya düşük devirli karıştırıcı (matkap ucu)
- Lastik derz malası
- Derz süngeri (iri gözenekli, sert sünger) ve iki kova temiz su
- Kuru pamuklu bez veya mikrofiber
- Derz kazıma aleti, maket bıçağı
- Eldiven, gerekirse toz maskesi ve koruyucu gözlük
Çimento esaslı ürünler ıslakken alkali özelliktedir ve cildi tahriş edebilir; eldivenle çalışın, göze kaçarsa bol suyla yıkayın ve gerekirse sağlık kuruluşuna başvurun.
Hazırlıkta üç şart vardır:
- Yapıştırıcı kurumuş olmalı. Yapıştırıcının ambalajında yazan süre dolmadan derze geçmeyin. ARDEX’in derz problemleri üzerine yayımladığı teknik yazıda, yapıştırıcı kurumadan derz yapıldığında içeride kalan suyun derze geçerek beyaz lekeler (çiçeklenme) oluşturduğu anlatılır.
- Aralıklar temiz olmalı. Derz boşluğuna taşmış yapıştırıcıyı, derz artıklarını, tozu ve fayans artı işaretlerini (kama) çıkarın. Dolgu, derinliğin büyük kısmını dolduramazsa ince kalır ve çatlar.
- Yüzey hafif nemli olmalı. Çok emici karolarda ve sıcak havada derzleri nemli süngerle hafifçe ıslatmak, dolgunun suyunu hızla kaybedip zayıf kalmasını önler. Su birikintisi bırakmayın.
Toz derz dolgu nasıl hazırlanır?
- Kovaya önce ambalajda yazan miktarda temiz su koyun. Su oranı ürüne göre değişir; göz kararı su eklemeyin.
- Tozu suya yavaş yavaş ekleyin. Tozun üzerine su dökmek topaklanmaya neden olur.
- Düşük devirde, topak kalmayacak şekilde karıştırın. Yüksek devir karışıma hava hapseder.
- Karışımı ürün talimatındaki süre kadar (genellikle birkaç dakika) dinlendirin, ardından kısa bir süre tekrar karıştırın.
- Kıvam yoğurt ya da koyu krema gibi olmalı: malanın üzerinde durmalı, akmamalı.
Her seferinde ambalajın kullanım ömrü içinde bitirebileceğiniz kadar hazırlayın. Katılaşmaya başlayan karışıma tekrar su ekleyip açmayın; bu, dolguyu zayıflatır, renk farkı ve tozuma yapar.
Derz dolgu nasıl çekilir? Adım adım
- Doldurma: Karışımı lastik malayla yüzeye alın. Malayı yüzeye yaklaşık 45 derece açıyla tutup derzlere çapraz hareketlerle bastırın. Derzlere paralel çekmek dolguyu geri çeker ve boşluk bırakır.
- Fazlayı alma: Malayı daha dik tutarak, yine çapraz hareketle yüzeydeki fazla harcı sıyırın.
- Bekleme: Derzlerin yüzeyi parlaklığını kaybedip matlaşana kadar bekleyin. Bu süre ürüne, sıcaklığa ve karo emiciliğine göre değişir; parmağınızla hafifçe dokunduğunuzda iz kalmıyorsa silme zamanı gelmiştir.
- Silme: İyice sıkılmış derz süngeriyle yüzeyi çapraz ve hafif dairesel hareketlerle silin. Süngeri sık sık temiz suda çalkalayıp sıkın. Fazla su derzi yıkar, renk açar ve çatlamaya yol açar.
- Şekillendirme: Derz yüzeyleri düz ve fayans kenarından hafifçe içeride olmalı. Gerekirse derz yüzeyini yuvarlak uçlu bir aletle düzeltin.
- Peçe temizliği: Fayans yüzeyinde kalan ince tozlu tabaka (derz peçesi) kuruyunca kuru bezle silinir. Ürün talimatındaki süreyi aşmayın; tam kürlenmiş peçe çok daha zor çıkar.
- Kürlenme: Ürünün belirttiği süre dolmadan zemine yük vermeyin, duşu kullanmayın. Sıcak ve rüzgârlı ortamda hızlı kurumayı önlemek için ilk gün derzleri doğrudan güneş ve cereyandan koruyun.
Banyoya derz yaparken dikkat edilecekler
- Duş ve küvet çevresinde su itici (W sınıfı) ya da epoksi derz tercih edin.
- Duş zemininde eğimin gidere doğru olduğundan emin olun; derz suyun birikmesini çözmez.
- Köşelerde, küvet ve duş teknesi birleşiminde ve armatür çıkışlarında derz yerine banyo için üretilmiş, küf önleyici silikon kullanın.
- Islak hacmi kullanıma açma süresi için ürünün etiketine bakın; bu süre çoğu zaman kuru alanlara göre daha uzundur.
- Çimento esaslı derz tam kürlendikten sonra derz koruyucu (emprenye) uygulamak, lekelenmeyi ve küf tutmasını azaltır.
Derz aralarında küf zaten oluştuysa önce temizlik gerekir; ayrıntılar için küf lekesi nasıl çıkar yazımıza bakabilirsiniz.
Epoksi derz dolgu nasıl yapılır?
Epoksi derz iki bileşenlidir: reçine ve sertleştirici. Bileşenler karıştırıldığında kimyasal tepki başlar ve kısa sürede sertleşir. Bu yüzden uygulama tekniği çimentolu derzden farklıdır:
- İki bileşeni ambalajdaki oranda, eksiksiz karıştırın. Oranı bozmak ürünün hiç sertleşmemesine yol açabilir.
- Küçük alanlara bölerek çalışın; ürünün kullanım süresi kısadır.
- Sert lastik malayla derzlere bastırın, fazlayı hemen alın.
- Yüzeydeki artıkları üreticinin önerdiği yöntemle (genellikle suyla nemlendirilmiş özel ped ve sünger) sertleşmeden temizleyin. Sertleşen epoksi fayanstan çok zor çıkar.
- Nitril eldiven ve koruyucu gözlük kullanın, ortamı havalandırın; cilt teması alerjik tepki yapabilir.
Epoksi derz ilk kez uygulayan biri için zorlayıcıdır. Geniş ve görünür alanlarda, özellikle açık renk fayanslarda deneyimli bir ustayla çalışmak iz kalma riskini azaltır.
Derz nasıl temizlenir?
Düzenli derz temizliği
Çimento esaslı derz gözeneklidir; sabun kalıntısı, kir ve nem bu gözeneklere yerleşir. Haftalık temizlikte ılık su ve nötr (pH’ı nötre yakın) bir temizleyici ile yumuşak fırça yeterlidir. Kararmış derzler için karbonatı biraz suyla macun yapıp derze sürün, 10–15 dakika bekletip diş fırçası veya derz fırçasıyla ovun ve durulayın.
Küflü ve kararmış derzler
Siyah küf noktalarında ürün etiketindeki oranda seyreltilmiş çamaşır suyu kullanılabilir: bezle veya fırçayla uygulayın, birkaç dakika bekletip bol suyla durulayın. Renkli derzlerde ağartıcı ton açabilir; önce görünmeyen bir yerde deneyin.
Sirke ve limon tuzu derze zarar verir mi?
Çimento esaslı derz aside dayanıksızdır. Sirke, limon tuzu ve kireç çözücüler fayanstaki kireci çözerken derzi de yavaş yavaş aşındırır, renk açar ve pürüzlü hâle getirir. Kireç temizliği gerekiyorsa asidi kısa süre bekletin, mümkünse derzlere gelmeyecek şekilde uygulayın ve bol suyla durulayın. Rutin temizlikte asit kullanmayın.
Fayanstaki kurumuş derz kalıntısı (peçe) nasıl temizlenir?
Uygulamadan sonra fayans yüzeyinde kalan beyaz, mat tabaka kurumuş derz peçesidir. Henüz yeniyse nemli süngerle ve ardından kuru bezle çıkar. Tamamen sertleşmişse, ambalajında “çimento/derz peçesi sökücü” yazan ürünler kullanılır. Bu ürünler asit içerir: derzleri önce temiz suyla ıslatın (asidi derin emmesinler), ürünü etiketteki oranda seyreltip uygulayın, kısa süre bekletip fırçalayın ve bol suyla durulayın. Mermer, traverten ve kireç taşında asitli peçe sökücü kullanmayın; taşı matlaştırır. Bu iş, tadilat sonrası temizlikte en çok zaman alan kalemlerden biridir; genel çerçeve için inşaat temizliği nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.
Eski derz nasıl çıkarılır ve yenilenir?
Çatlamış, dökülen ya da temizlikle açılmayacak kadar koyulaşmış derzlerin üzerine yeni derz sürmek kalıcı çözüm değildir. İnce bir tabaka eski derze tutunmaz ve kısa sürede kalkar. Doğru yol, eski derzi bir miktar kazıyıp yenisini doldurmaktır.
- Koruma: Gözlük, toz maskesi ve eldiven takın. Zemin gideri ve küvetin içini kapatın.
- Kazıma: Derz kazıma aletiyle (karbür uçlu el aleti) derzi boydan boya kazıyın. Geniş alanlarda derz kazıma ucu takılmış çok amaçlı alet işi hızlandırır; ama fayans kenarına değerse sırrı kırar, dikkatli çalışın.
- Derinlik: Yeni dolgunun tutunabilmesi için derzi yeterli derinlikte boşaltın; fayans kalınlığının büyük bölümü kadar boşaltmak iyi bir hedeftir. Yapıştırıcıya kadar inmek ve fayansı gevşetmek gerekmez.
- Toz alma: Derzleri süpürge ve fırçayla tamamen tozdan arındırın, hafif nemli bezle silin.
- Doldurma: Yukarıdaki hazırlama ve uygulama adımlarıyla yeni derzi çekin.
Fayansların bir kısmı gevşemişse, derzin altında su varsa veya duvar kabarıyorsa sorun derzden büyüktür; tesisat ve yalıtım kontrol edilmelidir. Rutubet belirtileri için rutubet neden olur yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar ve çözümleri
| Hata | Sonuç ve çözüm |
|---|---|
| Yapıştırıcı kurumadan derz çekmek | Beyaz lekeler (çiçeklenme), renk bozulması. Yapıştırıcının süresini bekleyin. |
| Karışıma fazla su koymak | Zayıf, tozuyan, çatlayan derz. Ambalajdaki oranı ölçün. |
| Katılaşan harca tekrar su eklemek | Mukavemet kaybı ve renk farkı. Az ve sık hazırlayın. |
| Erken ve çok ıslak süngerle silmek | Derz oyuk kalır, rengi açılır. Matlaşmayı bekleyin, süngeri iyi sıkın. |
| Derzlere paralel mala çekmek | Boşluklu dolgu. Çapraz çalışın. |
| Köşelere derz çekmek | Çatlama. Köşelerde silikon kullanın. |
| Peçeyi günlerce bırakmak | Asitli sökücü gerekir. Talimattaki sürede kuru bezle alın. |
İlgili hizmetler ve rehberler
Tadilat sonrası temizliği bir temizlik firmasına vermeyi düşünüyorsanız, derz ve doğal taş için hangi ürünlerin kullanılacağını önceden sormanızı öneririz. ESG Temizlik’in temizlik hizmeti kapsamını ana sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Derz dolgu nasıl yapılır?
Seramik yapıştırıcısı kuruduktan sonra derz aralıkları temizlenir. Toz derz ambalajdaki oranda suya yavaşça eklenip yoğurt kıvamında karıştırılır ve dinlendirilir. Lastik malayla derzlere çapraz hareketlerle bastırılır, yüzey matlaşınca iyi sıkılmış süngerle silinir, kalan peçe kuruyunca kuru bezle alınır.
Toz derz dolgu nasıl hazırlanır?
Kovaya önce ambalajda yazan miktarda su konur, toz yavaşça suya eklenir ve düşük devirde topaksız karıştırılır. Talimattaki süre kadar dinlendirildikten sonra kısa bir süre tekrar karıştırılır. Kıvam malada duracak kadar koyu olmalıdır; katılaşan harca yeniden su eklenmez.
Derz dolgu ne kadar sürede kurur?
Süre ürüne, ortam sıcaklığına ve neme göre değişir. Yüzey birkaç saat içinde sertleşse de üzerinde yürümek, duşu kullanmak ve suya maruz bırakmak için ürünün ambalajında yazan kürlenme süresini beklemek gerekir.
Silikonlu derz dolgu nedir, nasıl yapılır?
Silikonlu derz dolgu, su itici katkılı çimento esaslı bir derzdir ve genellikle CG2W veya CG2WA sınıfındadır. Normal toz derz gibi hazırlanıp uygulanır. Köşelerde kullanılan esnek silikon mastikle aynı şey değildir.
Eski derzin üzerine yeni derz çekilir mi?
Önerilmez. İnce bir yeni tabaka eski derze tutunmaz ve kısa sürede kalkar. Eski derzi derz kazıma aletiyle yeterli derinlikte kazıyıp tozunu aldıktan sonra yeni dolgu yapılmalıdır.
Fayanstaki kurumuş derz nasıl temizlenir?
Yeni peçe nemli sünger ve kuru bezle çıkar. Sertleşmiş peçede ambalajında derz veya çimento peçesi sökücü yazan ürün, derzler önce suyla ıslatılarak ve etiketteki oranda seyreltilerek kullanılır, ardından bol suyla durulanır. Mermer ve doğal taşta asitli ürün kullanılmaz.
Banyo derzleri nasıl temizlenir?
Haftalık temizlikte ılık su, nötr temizleyici ve yumuşak fırça yeterlidir. Kararmış derzlerde karbonat macunu, küflü derzlerde etiketine göre seyreltilmiş çamaşır suyu kullanılır. Çamaşır suyu asitli ürünlerle karıştırılmaz; sirke ve limon tuzu derzi zamanla aşındırır.
Epoksi derz dolgu evde uygulanabilir mi?
Uygulanabilir ama zordur. İki bileşen tam oranında karıştırılmalı, küçük alanlarda hızlı çalışılmalı ve artıklar sertleşmeden temizlenmelidir. Açık renk fayanslarda ve geniş alanlarda iz kalma riski yüksek olduğu için deneyimli bir ustayla çalışmak daha güvenlidir.
Turan Tutuş
ESG Temizlik Hizmetleri kurucusu ve CEO’su
2017’den beri İstanbul’da ev, ofis ve inşaat sonrası temizlik hizmeti veren ESG Temizlik’in kurucusudur. Ekiplerin saha prosedürlerini ve temizlik rehberlerini hazırlar. Hakkımızda · LinkedIn
Bu rehber genel ev kullanımı içindir; ürün etiketindeki talimatlar ve üretici kılavuzu her zaman önceliklidir. Malzeme ve yüzeye göre önce küçük, görünmeyen bir alanda deneyin. Başvurulan kaynaklar: ARDEX Türkiye – Derz Problemleri ve Çözümleri.