Aspiratör Filtresi Nasıl Temizlenir?

Ocağın üstündeki aspiratörün altına elinizi sürdüğünüzde yapış yapış bir tabaka hissediyorsanız, filtre çoktan doymuş demektir. Kızartma, kavurma ve kaynayan tencereden yükselen buharla birlikte havaya karışan yağ, önce filtrenin tel örgüsüne, zamanla da gövdenin içine ve fan çevresine yapışır. Sonuç tanıdıktır: aspiratör daha gürültülü çalışır, kokuyu ve buharı eskisi kadar çekmez, mutfak dolaplarının üst kapakları da yağlanmaya başlar.

İyi haber şu: metal filtrelerin büyük çoğunluğu evde, mutfakta zaten bulunan malzemelerle yarım saatte temizlenir. Asıl dikkat edilmesi gereken, filtrenin türünü doğru tanımak ve alüminyumu karartan, karbon filtreyi bozan ya da elektrik riski doğuran hatalardan kaçınmaktır. Bu rehberde Arçelik, Bosch, Siemens, Electrolux ve Faber gibi üreticilerin kullanım talimatlarını esas alarak filtre türlerini, filtreyi sökmeyi, temizlemeyi, kararmayı, karbon filtre değişimini ve aspiratör gövdesinin temizliğini adım adım anlatıyoruz.

Aspiratörünüzde hangi filtre var?

“Aspiratör filtresi” deyince çoğumuzun aklına gümüş renkli tel örgü gelir, ama ev tipi aspiratör ve davlumbazlarda dört farklı filtre kullanılır ve her birinin bakımı farklıdır. Arçelik’in açıklamasına göre tüm modellerde metal bir yağ filtresi bulunur; bazılarında buna ek olarak karbon filtre vardır. Metal filtre temizlenip yeniden kullanılır, karbon filtre ise yenisiyle değiştirilir.

Filtrenizin türünden emin değilseniz kullanım kılavuzuna bakın; kılavuz elinizde yoksa filtreleri çıkardığınızda gövdenin içinde görünen bilgi etiketindeki model kodunu not edip üreticinin destek sayfasında kılavuzu arayabilirsiniz. Elinize aldığınız filtre hafif ve tel örgülüyse büyük ihtimalle alüminyumdur; ağır, parlak ve eğik kanatlı bir panelse paslanmaz baffle filtredir.

Başlamadan önce: elektrik ve yangın güvenliği

Yağ filtresinin bir de yangın boyutu vardır. Arçelik, temizliği ihmal edilen aspiratör ve davlumbazların yangın tehlikesi oluşturabileceğini belirtir; Electrolux’ün kullanım kılavuzu da iç kısımda ve filtrede biriken yağın yangına yol açabileceği uyarısını yapar. Doymuş filtrenin altında yüksek alevle kızartma yapmak ya da tava alev aldığında aspiratörü çalıştırmak bu riski büyütür. Düzenli filtre temizliği bu yüzden yalnızca temizlik değil, bir güvenlik önlemidir.

Hazırlık için gerekenler kısadır: lavabo, büyük bir leğen ya da filtrenin sığacağı geniş bir fırın tepsisi; sıvı bulaşık deterjanı; karbonat; yumuşak bir bulaşık fırçası veya eski bir diş fırçası; eldiven ve temiz bir havlu. Ocağın üzerine bir bez serin; filtreyi çıkarırken damlayan yağ ocağa değil beze düşer. Filtreye uzanmak için ocağın üstüne basmayın ya da dayanmayın, sağlam bir tabure kullanın.

Aspiratör filtresi nasıl çıkarılır?

Davlumbaz ve aspiratör filtresi çıkarmanın yöntemi modele göre değişir, ama ev tipi cihazlarda çoğunlukla aşağıdaki dört düzenekten biriyle karşılaşırsınız. Bosch da filtrenin modele göre ya kızağından kaydırılarak ya da bir dili bastırılarak çıktığını, ayrıntı için kullanım kılavuzuna bakılması gerektiğini belirtir.

• Mandallı (kilitli) kaset filtre: Filtrenin ön kenarında küçük bir tutamak ya da yaylı mandal vardır. Mandalı kendinize doğru çekin veya bastırın, filtrenin ön kısmını hafifçe aşağı eğin ve arka kenarını yuvasından kurtararak çekin. Electrolux’ün tarif ettiği yöntem de budur: mandalı bastır, ön tarafı aşağı eğ, çek.
• Sürgülü (teleskopik) aspiratör: Önce ön paneli sonuna kadar dışarı çekin. Filtreler genellikle panelin üstünde ya da gövdenin alt yüzündedir ve aynı mandallı sistemle çıkar.
• Cam panelli veya kapaklı modeller: Önce ön cam ya da alt kapak açılır veya çıkarılır, filtre onun arkasındadır. Faber’in kılavuzunda filtre, geriye doğru itilip aynı anda aşağı çekilerek çıkarılır. Cam paneli iki elle tutun; düşerse kırılabilir.
• Telli klipsli eski modeller: Metal ızgara ya da elyaf filtre, yaylı tel klipslerle tutturulmuştur. Klipsleri yana iterek ızgarayı serbest bırakın.

Filtre takılı kalıyorsa zorlamayın; kaset çerçevesi bükülürse yuvasına tam oturmaz ve yağlı hava filtrenin kenarından kaçar. Çıkarırken filtreyi yatay tutun, içinde birikmiş yağın damlamaması için hemen tepsiye ya da lavaboya alın. Birden fazla filtre varsa hangisinin nereden çıktığını aklınızda tutun ya da bir fotoğraf çekin. Karbon filtre takılıysa ona genellikle metal filtreleri çıkardıktan sonra ulaşılır; bu konuyu karbon filtre bölümünde anlattık.

Metal aspiratör filtresi adım adım nasıl temizlenir?

Alüminyum kaset ve paslanmaz baffle filtrelerde en güvenli ve etkili yöntem, filtreyi sıcak, deterjanlı suda bekletip yumuşak fırçayla temizlemektir. Arçelik ve Bosch’un önerdiği yöntem de budur: yağı yumuşatmak için sıcak, deterjanlı ya da yağ çözücülü suda bekletme, ardından sünger veya yumuşak fırça.

1. Fazla yağı alın. Filtrenin yüzeyinde kalın, macun gibi bir yağ tabakası varsa önce kâğıt havluyla silerek alın. Bu yağı lavabo giderine akıtmayın; soğuyunca boruda katılaşıp tıkanmaya yol açar.
2. Banyoyu hazırlayın. Lavaboyu, leğeni ya da geniş fırın tepsisini filtreyi tamamen örtecek kadar sıcak suyla doldurun. Elinize dayanılmayacak kadar sıcak su gerekmez; musluktan gelen en sıcak su yeterlidir. Suya bir iki fışkırtma sıvı bulaşık deterjanı ve birkaç yemek kaşığı karbonat ekleyip karıştırın.
3. Bekletin. Filtreyi suya yatırın. Hafif kirli filtrede 10–15 dakika yeterlidir; aylardır temizlenmemiş, yağı koyulaşmış filtrede süreyi uzatın ya da su soğuyunca yenileyip işlemi tekrarlayın.
4. Fırçalayın. Yumuşak bir bulaşık fırçası ya da eski diş fırçasıyla tel örgünün yönünde, iki yüzden de fırçalayın. Bulaşık süngerinin aşındırıcı yüzünü ve çelik teli kullanmayın; ince alüminyum örgüyü yırtar.
5. Durulayın. Filtreyi sıcak akan suyun altında, kirli yüzden temiz yüze doğru suyu geçirerek durulayın. Delikler arasından ışık görebiliyorsanız temizlik tamamdır.
6. Tamamen kurutun. Filtreyi silkeleyip suyunu alın, temiz bir havlunun üzerinde kendi kendine kurumaya bırakın. Bosch, kurumayı hızlandırmak için saç kurutma makinesi ya da doğrudan ısı kaynağı kullanılmamasını, filtrenin hasar görebileceğini belirtir.
7. Yerine takın. Filtreyi önce arka kenarından yuvasına oturtun, sonra mandal yerine oturana kadar yukarı itin. Gevşek kalan filtre çalışma sırasında titreşir ve kenarından yağlı hava geçirir.

Aspiratör filtresi neyle temizlenir?

Çoğu evde sıvı bulaşık deterjanı ve karbonat yeterlidir. Deterjan yağı çözer, karbonat ise hafif alkali yapısıyla yağın gevşemesine yardım eder ve fırçalarken hafif bir ovma etkisi sağlar. Çok koyulaşmış yağda mutfak için satılan bir yağ çözücü kullanılabilir; Bosch da inatçı kirlerde yağ çözücüyle 10–15 dakika bekletmeyi önerir. Yağ çözücü seçerken etiketinde alüminyuma uygun olduğunun yazdığından emin olun. Fırın temizleyicileri gibi güçlü alkali ürünlerin çoğu alüminyuma uygulanmamak üzere etiketlenir; alüminyum filtrede kararma ve aşınma yapabilir.

Karbonatla temizlik ve “sirke + karbonat” karışımı

İnternette sık önerilen yöntemlerden biri, kaynayan suya sirke ve karbonatı birlikte ekleyip filtreyi içinde bekletmektir. Karbonat ile sirke birbirini nötrler; köpürmenin temizlikle ilgisi yoktur ve karışım, ikisinin ayrı ayrı kullanımından daha güçlü değildir. Yağ için sıcak su, deterjan ve karbonat yeterlidir. Ayrıca alüminyum filtreyi kaynatmanızı önermiyoruz: yüksek ısı ile alkali çözelti birleştiğinde alüminyumdaki kararma hızlanır. Paslanmaz çelik baffle filtre ısıya daha dayanıklıdır, ama onda da sıcak musluk suyu çoğu zaman yeterlidir.

Filtre temizliği sırasında ocağın arkasındaki fayansa ve tezgâha sıçramış yağla da uğraşacaksanız yağ lekesi nasıl çıkar rehberimizde yüzeylere göre yöntemleri bulabilirsiniz.

Aspiratör filtresi bulaşık makinesinde yıkanır mı?

Çoğu metal filtre bulaşık makinesinde yıkanabilir, ama bu kararı filtrenin kendi kılavuzu verir. Arçelik metal filtrenin bulaşık makinesinde de yıkanabileceğini söyler; Bosch bazı yağ filtrelerinin bulaşık makinesine uygun olduğunu, bunun kullanım kılavuzundan kontrol edilmesini ve filtrenin diğer bulaşıklar olmadan yıkanmasını önerir. Electrolux ise makinenin düşük sıcaklığa ve kısa programa ayarlanması gerektiğini yazar.

Bulaşık makinesinde yıkayacaksanız şu kurallara uyun:

• Önce kılavuza bakın. Kılavuz bulaşık makinesine izin vermiyorsa elde yıkayın.
• Fazla yağı önceden alın. Filtreyi kâğıt havluyla silin ya da birkaç dakika sıcak deterjanlı suda bekletin. Aksi hâlde yağ makinenin filtresinde ve gider hortumunda birikir.
• Tek başına yıkayın. Filtreyi alt sepete, örgüsü bükülmeyecek ve püskürtme kollarının dönmesini engellemeyecek şekilde dik ya da yatay yerleştirin; yanına tabak ve bardak koymayın.
• Düşük sıcaklıklı, kısa bir program seçin. Yoğun ve yüksek sıcaklıklı programlar alüminyumun kararmasını hızlandırır.
• Sonra makinenin filtresini kontrol edin. Yağlı bir filtreden sonra bulaşık makinesinin süzgecini temizlemek iyi bir alışkanlıktır; nasıl yapılacağını bulaşık makinesi temizliği nasıl yapılır rehberimizde anlattık.

Alüminyumun kararma riski: Bulaşık makinesi deterjanları alkalidir ve kaplamasız alüminyum, sıcak suyla birlikte bu deterjanlarla tepkimeye girerek matlaşır, grileşir ya da kararır. Electrolux ve Faber’in kılavuzları, bulaşık makinesinde ya da zamanla filtrenin renginin değişebileceğini, bunun filtrenin performansını etkilemediğini açıkça belirtir. Yani kararma görünüş sorunudur, filtre çalışmaya devam eder. Görünüşe önem veriyorsanız alüminyum filtreyi elde yıkamak en güvenli yoldur. Bulaşık makinesi deterjanlarının yapısını merak ediyorsanız bulaşık makinesi deterjanı yazımıza göz atabilirsiniz.

Kararan aspiratör filtresi nasıl beyazlatılır?

Önce iyi haberi tekrarlayalım: üreticilere göre kararmış alüminyum filtre yağı tutmaya devam eder ve değiştirilmesi gerekmez. Yine de daha açık bir görünüm istiyorsanız şunları deneyebilirsiniz:

1. Kararmanın yağ mı, oksitlenme mi olduğunu anlayın. Parmağınızı sürdüğünüzde yapışkanlık hissediyorsanız koyu renk, filtrede kalmış yağdır; yukarıdaki deterjanlı suda bekletme yöntemini tekrarlayın. Yüzey temiz ve kaygan değil de mat, gri ya da koyu görünüyorsa sorun alüminyumun yüzeyindeki oksitlenmedir.
2. Hafif asitli suda bekletin. Oksitlenmiş alüminyumda hafif asitli bir çözelti rengi bir miktar açabilir. Ilık suya bir miktar beyaz sirke ya da etiketindeki orana göre limon tuzu ekleyip filtreyi bir süre bekletin, ardından bol suyla durulayın ve kurutun. Limon tuzunu nasıl kullanacağınızı limon tuzu nedir yazımızda anlattık.
3. Beklentinizi gerçekçi tutun. Bu yöntem filtreyi ilk günkü parlaklığına döndürmeyebilir. Yüzeyi ovma kremi ya da çelik telle parlatmaya çalışmayın; ince örgü delinir ve yağı tutamaz hâle gelir.

Karbon filtre ve bacasız aspiratör: temizlenir mi, ne zaman değişir?

Aspiratörünüz havayı bir baca ya da dış duvar çıkışı yerine filtreleyip mutfağa geri veriyorsa (bacasız kullanım), metal filtrenin arkasında bir karbon filtre de bulunur. Metal filtre yağı tutar, karbon filtre kokuyu. Karbon filtrenin içindeki aktif kömür zamanla kokuyla doyar ve bir noktadan sonra işe yaramaz.

Aspiratör karbon filtresi temizlenir mi?

Hayır. Standart karbon filtre yıkanmaz, sabunlanmaz, suya batırılmaz. Arçelik, Bosch ve Electrolux’ün talimatları bu konuda aynıdır: karbon filtre yıkanarak yeniden kullanılmaz, yenisiyle değiştirilir. Islanan aktif kömür koku tutma özelliğini kaybeder; kurusa bile eski hâline dönmez.

Tek istisna, üreticinin açıkça “yenilenebilir” olarak sattığı karbon filtrelerdir. Örneğin Bosch’un yenilenebilir aktif karbon filtresi, üreticinin tarifine göre yaklaşık dört ayda bir fırında 200 °C’de 2 saat tutularak yenilenir. Bu yöntem yalnızca o tip filtreler içindir; normal bir karbon filtreyi fırına koymayın.

Karbon filtre ne zaman değiştirilir?

Değişim süresi markaya ve pişirme sıklığına göre değişir. Arçelik en az dört ayda bir, Electrolux yaklaşık 4–6 ayda bir, Faber yaklaşık dört ayda bir değişim önerir; Siemens ise pişirme sıklığına göre 6–12 ay arasında değiştirilmesini önerir. Kesin süre için kendi cihazınızın kılavuzuna uyun. Bazı modellerde belirli bir çalışma süresinden sonra yanan filtre uyarı ışığı vardır; ışık yandığında filtreyi temizleyip ya da değiştirip uyarıyı kılavuzdaki şekilde sıfırlayın. Metal filtreyi düzenli temizlemek karbon filtrenin ömrünü de uzatır, çünkü yağ karbon filtreye ulaşamaz.

Değiştirmek için önce metal filtreleri çıkarın. Karbon filtre çoğu modelde motor girişinin önüne oturan bir kaset ya da çevirerek takılan yuvarlak kartuşlardır; eskisini nasıl çıktıysa ters sırayla yenisini takın.

Silverline ve diğer markalarda yedek filtre seçimi

Silverline davlumbaz ve aspiratör filtresi ararken, ya da başka bir marka için yedek alırken, en sık yapılan hata ölçüsü tutmayan filtre almaktır. Filtreler modele özgüdür. Yedek almadan önce cihazın model kodunu (filtreleri çıkardığınızda gövdenin içindeki etikette ya da kullanım kılavuzunda yazar) ve eski filtrenin ölçülerini not edin. Bacasız kullanılan bir Silverline aspiratör için karbon filtre arıyorsanız, aynı modelin metal yağ filtresiyle karıştırmamaya dikkat edin; ikisi ayrı parçalardır. Orijinal ya da “uyumlu” filtrelerde ürün açıklamasında model kodunuzun açıkça geçtiğini kontrol edin. Yıkanabilir olarak satılan bir karbon filtre aldıysanız yalnızca o ürünün kendi talimatındaki yöntemi uygulayın.

Aspiratör ve davlumbaz gövdesi nasıl temizlenir?

Aspiratör temizliği yalnızca filtreden ibaret değildir. Arçelik, filtreleri çıkardıktan sonra cihazın iç kısmının da kontrol edilmesini ister; uzun süre temizlenmemiş cihazlarda yağ filtreden sızarak havalandırma bölümüne ilerleyebilir. Filtreler kururken gövdeyi temizlemek en verimli sıradır.

İç kısım ve filtre yuvası

1. Fişin çekili ya da sigortanın kapalı olduğundan bir kez daha emin olun.
2. Sıcak suya biraz bulaşık deterjanı karıştırın. Yumuşak bir bezi bu suyla nemlendirin ve iyice sıkın; damlayacak kadar ıslak bezle çalışmayın.
3. Filtre yuvasının çevresini, gövdenin iç yüzeylerini ve kenarlardaki yağ birikintisini silin. Köşelerde katılaşmış yağ için bezin üzerine biraz karbonat serpip hafifçe ovalayabilirsiniz.
4. Temiz, nemli bir bezle deterjan kalıntısını alın, ardından kuru bir bezle kurulayın. Arçelik, filtre takılmadan önce hem iç kısmın hem filtrenin tamamen kurumuş olmasını ister.
5. Motor açıklığına ve fanın içine su ya da sprey sıkmayın, fan kanatlarını sökmeye çalışmayın. Bu bölümdeki yoğun yağ birikimi için yetkili servisten destek alın.

Dış yüzey: paslanmaz çelik, cam ve boyalı gövde

• Paslanmaz çelik: Ilık, hafif deterjanlı suyla nemlendirilmiş yumuşak bir bezle, çeliğin fırçalanmış çizgileri yönünde silin; ardından nemli bezle durulayıp kuru bir bezle kurulayın. Çelik tel, ovma kremi, toz deterjan ve çamaşır suyu gibi klorlu ürünler yüzeyi çizer ya da leke bırakır. Üreticiler paslanmaz yüzeyler için kendi yetkili servis temizleyicilerini de önerir.
• Cam panel: Cam temizleyiciyi ya da sabunlu suyu doğrudan cama değil bezin üzerine sıkın, sonra kuru bir mikrofiber bezle iz bırakmadan kurulayın.
• Boyalı veya beyaz emaye gövde: Hafif deterjanlı suyla silin, aşındırıcı ürün kullanmayın.
• Kumanda düğmeleri ve dokunmatik panel: Yalnızca iyice sıkılmış nemli bezle silin; aralarına su kaçmasın.

Aspiratörün hemen yanındaki üst dolap kapakları da aynı yağlı buhara maruz kalır ve çoğu zaman aynı gün temizlenmesi gerekir. Malzemesine göre dolap kapağı temizliği için mutfak dolapları nasıl temizlenir rehberimize bakabilirsiniz. Mutfağı ve evin geri kalanını tek seferde detaylı temizletmek isterseniz ev temizliği hizmetimizin kapsamına göz atabilirsiniz.

Duvar veya pencere tipi aspiratör

Bazı mutfaklarda “aspiratör” denince ocağın üstündeki davlumbaz değil, duvara ya da pencere camına takılı pervaneli fan kastedilir. Bunlarda genellikle ayrı bir yağ filtresi yoktur; yağ ön ızgarada ve pervane kanatlarında birikir. Fişi çekin, ön ızgarayı vidalarını ya da tırnaklarını açarak çıkarın ve sıcak deterjanlı suda bekletip fırçalayın. Pervane kanatlarını yerinde, sıkılmış nemli bir bezle tek tek silin; kanatları bükmeyin ve motor gövdesini ıslatmayın. Izgarayı tamamen kuruduktan sonra takın.

Aspiratör filtresi ne sıklıkla temizlenmeli?

Üreticilerin önerileri birbirine yakındır. Kızartma ve kavurmayı sık yapan bir evde aralığı kısa tutun.

• Metal yağ filtresi: Electrolux ve Hoover ayda bir, Faber modeline göre ayda bir ya da en az iki ayda bir, Arçelik iki ayda bir temizlemeyi önerir ve kullanım sıklığına göre bu sürenin kısalabileceğini belirtir. Pratik bir ölçü: filtrenin altına dokunduğunuzda yapışkanlık hissediyorsanız zamanı gelmiştir.
• Karbon filtre: Markaya göre yaklaşık 4–12 ayda bir değiştirilir; yenilenebilir tiplerde üreticinin yenileme aralığı geçerlidir.
• Elyaf / kâğıt filtre: Faber yaklaşık üç ayda bir değiştirilmesini önerir; yağ tabakanın arka yüzüne geçtiyse daha erken değiştirin.
• Gövdenin dış yüzü: Yağ katılaşmadan silinmesi için haftada bir nemli bezle silmenizi öneririz.
• İç kısım ve filtre yuvası: Metal filtreyi her temizlediğinizde.

Pişirme sırasında aspiratörü yemeği koymadan birkaç dakika önce açmak ve pişirme bittikten sonra bir süre daha çalıştırmak, havadaki yağ ve buharın daha fazlasının filtreye ulaşmasını sağlar. Kızartma yaparken tavanın kapağını kullanmak da filtreye ve dolaplara sıçrayan yağı azaltır.

Temizledim ama aspiratör hâlâ çekmiyor: ne yapmalı?

Filtre tertemiz olduğu hâlde çekiş zayıfsa sorun başka bir yerde olabilir. Şu sırayla kontrol edin:

• Filtre doğru takılmış mı? Mandalı tam oturmamış ya da bükülmüş bir filtre boşluk bırakır, hava filtrenin içinden değil kenarından geçer.
• Karbon filtre doymuş mu? Bacasız kullanımda eski bir karbon filtre hem havanın geçişini zorlaştırır hem de kokuyu tutmaz. Değişim tarihi geçtiyse yenileyin.
• Baca bağlantısı açık mı? Bacaya bağlı modellerde esnek hortumun ezilmiş, kopmuş ya da dış çıkıştaki kapakçığın yağla yapışmış olması çekişi düşürür.
• Filtre yıpranmış mı? Delikleri yağla kalıcı olarak tıkanmış, örgüsü yırtılmış ya da çerçevesi bükülmüş metal filtreyi yenisiyle değiştirmek daha doğrudur.
• Ses ve titreşim var mı? Temizlikten sonra artan uğultu, sürtünme ya da yanık kokusu fan veya motor kaynaklı olabilir. Cihazı kullanmayı bırakıp yetkili servise başvurun; motor bölümünü kendiniz açmayın.

İlgili hizmetler ve rehberler

Sık sorulan sorular

Turan Tutuş

ESG Temizlik Hizmetleri kurucusu ve CEO’su

2017’den beri İstanbul’da ev, ofis ve inşaat sonrası temizlik hizmeti veren ESG Temizlik’in kurucusudur. Ekiplerin saha prosedürlerini ve temizlik rehberlerini hazırlar. Hakkımızda · LinkedIn

Bu rehber genel ev kullanımı içindir; cihazınızın kullanım kılavuzundaki talimatlar ve temizlik ürününün etiketi her zaman önceliklidir. Başvurulan kaynaklar: Arçelik – Aspiratör ve davlumbaz nasıl temizlenir?, Bosch UK – How to clean cooker hood filters, Bosch – Cleaning your cooker hood filter, Bosch – Yenilenebilir aktif karbon filtre DWZ1BK1R1, Siemens – Davlumbazlar için karbon filtre, Electrolux KFIA19R kullanım kılavuzu – Yağ filtresinin temizlenmesi, Faber Unix kullanım kılavuzu – Bakım, Faber 152 kullanım kılavuzu – Bakım, Hoover UK – Wash the grease filter once per month.